Cái gì là cốt tủy của đạo Phật? Cốt tủy của Đạo Phật không nằm ở nghi lễ hay kinh điển đồ sộ, mà gói gọn trong việc thấu hiểu thực tại để chấm dứt khổ đau.
Bản chất của thực tại: Mọi sự vật, hiện tượng trên đời đều vận hành theo ba đặc tính
Vô thường: Mọi thứ luôn thay đổi, không có gì đứng yên.
Khổ: Vì vạn vật vô thường mà ta lại muốn nắm giữ, nên sinh KHỔ.
Vô ngã: Không có một "CÁI TÔI" biệt lập, bất biến; mọi thứ đều do duyên sinh (kết hợp với nhau mà thành).
Tứ Thánh Đế: Bản đồ của khổ và giải thoát
Khổ: Thừa nhận sự thật rằng cuộc đời có những bất như ý, bất toại nguyện (Triệu chứng: đau khổ).
Tập: Tìm ra nguyên nhân (Chẩn bệnh: tham, sân, si và chấp ngã, chấp pháp).
Diệt: Khẳng định rằng khổ đau có thể chấm dứt (Tiên lượng bệnh: Giải thoát khỏi VÔ MINH và tham ái là có thể, khi tâm thức ở trạng thái tự do, an lạc - Niết bàn).
Đạo: Lộ trình thực hiện (Đơn thuốc: BÁT CHÁNH ĐẠO và 37 phẩm trợ đạo - sống đúng, nghĩ đúng, làm đúng, nói đúng).
Từ bi và Trí tuệ: Trí tuệ không phải là kiến thức sách vở, mà là sự thấy biết đúng đắn (Chánh kiến) về thực tại. Từ bi là tấm lòng yêu thương sâu rộng, mong cho muôn loài được an vui và thoát khổ.
Thấu hiểu Vô thường: Biết rõ mọi thứ luôn biến đổi để không bám chấp, bi lụy khi mất mát.
Thấu hiểu Nhân quả: Hiểu rõ mọi hành động đều dẫn đến hệ quả, từ đó sống trách nhiệm hơn với hành động (Thân), lời nói (Khẩu) và suy nghĩ (Ý) của mình.
Thấu hiểu Vô ngã: Nhận ra không có "cái tôi" cố định, giúp xóa bỏ sự ích kỷ và kiêu mạn.
Vô ngã trong hành động: Giúp đỡ mà không thấy mình là người ban ơn, không mong cầu đền đáp.
Cái gì là tinh hoa của Thiền? Đó là "Ưng vô sở trụ nhi sinh kỳ tâm" [Kinh Kim Cang]: "Hãy khởi tâm mà không bám chấp vào bất cứ điều gì", ngắn gọn là: "Tâm khởi mà không trụ".
Thiền (Thiền tông) là một pháp môn và cũng là một truyền thống tu tập lớn trong đạo Phật.
Tính không của vạn pháp: Mọi sự vật, hiện tượng [vạn pháp] đều do các nguyên nhân, điều kiện kết hợp mà thành, sinh diệt không ngừng, nay còn mai mất [nó không tự có, tự thành hay ta còn nói nó không có tự tính hoặc không có thực thể cố định]. Vì thế nếu ta không thấy rõ thực tại này mà chấp vào chúng, tâm ta sẽ bị trói buộc, sẽ sinh tham sân si và khổ. Nếu không chấp [tức là đối cảnh bằng Từ bi và Trí tuệ], tâm ta sẽ tự do và an lạc.
Vậy phải tu tập thế nào để tâm khởi mà không trụ? Nghĩa là khi đối diện, tiếp xúc với đối tượng [CẢNH DUYÊN] mà tâm không bị trụ vào đối tượng? Con đường tu tập là BIẾT TÂM theo sự đúc kết của HT Thiện Siêu, dựa trên lời dạy của Đức Phật.
Hiểu Nhân quả để không thấy bất công. Hiểu Vô thường để không thấy bất ngờ. Hiểu Đời bất toại nguyện để không thất vọng. Trong vòng SINH TỬ LUÂN HỒI, hiểu THÂN NGƯỜI KHÓ ĐƯỢC để quyết tâm tiến tu trên con đường giác ngộ giải thoát.
Xôn xao trong cõi Sa (Ta) Bà,
Thịnh suy vinh nhục chỉ là Sắc Không.